Zondag 23 juni 2019

 

Foto Pixabay

'Laat je niet verblinden'
Overweging door Huub Evers bij Jesaja 65, 1-9 en Lucas 8, 26-39

Geloof het of geloof het niet, maar in het Vaticaan kun je tegenwoordig een cursus duiveluitdrijving volgen. De cursus duurt een week en wanneer je in die week goed je best gedaan hebt krijg je een certificaat en ben je dus gediplomeerd duiveluitdrijver. Ik las dit bericht enkele weken geleden op de nieuwssite van de NOS, toch een betrouwbare bron zou je denken.

Toch vroeg ik me ook wel af of het hier misschien ging over nepnieuws, een term die de laatste jaren overal opduikt, vooral door toedoen van de Amerikaanse president die spreekt over fake news wanneer iets hem niet bevalt. Hoe betrouwbaar is nieuws en wie heeft er belang bij om ons dit te vertellen? In dit geval dus over een cursus duiveluitdrijving. Zou dat waar zijn? Over het uitdrijven van boze geesten ging het in beide lezingen van vandaag.

Terwijl in het Vaticaan die cursus duiveluitdrijving aan de gang was, las ik in de krant dat een Italiaanse priester door de Paus uit zijn ambt was gezet omdat hij tijdens duiveluitdrijvingsrituelen een meisje zou hebben mishandeld. De priester, zo staat er bij, is lid van een omstreden religieuze gemeenschap. Hij zou tijdens het ritueel het meisje hebben geslagen en bespuugd.

Duiveluitdrijven, gebeurt dat dan nog? Door mensen van de kerk? Een journaliste van Trouw vertelde deze week dat ze bezig was met een serie verhalen over migrantenkerken. Ze bezocht in Rotterdam een Spaanstalige Pinkstergemeente waar veel mensen uit de Antillen en de Dominicaanse Republiek komen. Ze was daar getuige van een duiveluitdrijving.

Een zeer kwalijke en verwerpelijke vorm van geestuitdrijving kwamen we de laatste maanden tegen in de media, namelijk het door middel van gebed uitdrijven van het kwaad van een homoseksuele geaardheid. Ja, u hoort het goed: het kwaad van een homoseksuele geaardheid! RTL-5 zond een reportage uit die gemaakt was met de verborgen camera. We zien hoe een dominee zijn hand op de schouder van een jongeman legt en bidt voor uitdrijving van het kwaad. Na de bewuste uitzending barstte de discussie los over homogenezing. Die discussie gaat nu over de vraag of er van overheidswege een verbod moet komen, maar dat staat weer op gespannen voet met de vrijheid van godsdienst.

Over het uitdrijven van boze geesten dus, toen en nu. In het evangelie van Lukas lezen we hoe Jezus rondtrok door Galilea. Hij genas mensen: hij schonk blinden weer het gezichtsvermogen terug, liet doven weer horen en kreupelen weer lopen. Melaatsen werden gereinigd en doden weer tot leven gewekt. Bijbelwetenschappers hebben er wel op gewezen dat de evangelist Lucas arts was en dat het misschien daarom in het aan hem toegeschreven evangelie zo vaak gaat over ziekte en genezing. In het gedeelte dat ons vandaag werd voorgelezen hoorden we hoe Jezus een man geneest die bezeten is door boze geesten, door demonen. Het woord demonen komt van het Griekse daimonia, dat letterlijk ‘verblind’ betekent. Het gaat om iemand die verblind is.

Het verhaal is historisch zeer gesitueerd. Het is één van de teksten van de evangelies waar de couleur locale nog zo voelbaar is: bezeten door onreine geesten en zwijnen die zich in de afgrond storten. De man die door boze geesten bezeten werd stond helemaal buiten de maatschappelijke orde van die dagen: hij droeg geen kleren en woonde niet in een huis maar in graven. Lager kan een mens niet zakken! Ook in de eerste lezing van de profeet Jesaja ging het over een volk dat in graven woont en in geheime spelonken overnacht.

Toen Jezus de man naar zijn naam vroeg, zei hij “Legioen” om aan te geven dat er talloze boze geesten in hem huisden. Wat bij Jezus opvalt is dat Hij naar die bezeten mens toe gaat. Hij vraagt: wie ben je, wat is je naam? We krijgen vandaag het antwoord dat Jezus toen ook kreeg: “Legioen” … zo noemen de demonen zichzelf: talrijk en angstaanjagend als het toenmalige Romeinse leger. Die demonen worden uitgedreven maar vinden hun intrek in zwijnen. Zwijnen zijn voor de Joodse tijdgenoot onreine dieren. Ze staan voor alles wat de schepping bedreigt.

De menigte die de genezing van de bezetene gezien had, werd bang en verzocht Jezus om weg te gaan. De man die van de geesten was verlost vroeg hem juist om te blijven en om bij hem   te mogen blijven. Hier wordt, zoals zo vaak in de verhalen over Jezus, de maatschappelijke en morele orde op de kop gezet.

Die ervaring van verblind te worden, zowel letterlijk als figuurlijk, hebben wij zelf ook van tijd tot tijd. Je kunt in het verkeer plotseling verblind worden door de felle laagstaande zon die pal op de voorruit van je auto staat. Heel even kun je niets meer zien en al te fors op de rem gaan staan is vaak ook niet aan te bevelen. Ook in de figuurlijke zin gebruiken we het woord verblind zijn. Mensen kunnen verblind zijn, geobsedeerd bijvoorbeeld door roem, rijkdom, macht. Dat betekent dat je mentale instelling niet meer vrij is, maar bezet, bezeten door het verlangen naar macht.

Eigenlijk is dat de les van de lezingen van vandaag, vooral van die uit het Lucas-evangelie: laat je niet verblinden door de zucht naar aanzien, roem, macht of geld, maar hou het oog gericht op waar het in het leven ten diepste om gaat: vrede, gerechtigheid en zorg voor elkaar. Elkaar tot zegen zijn en niet als een bezetene achter je eigen verlangens aan rennen.

De bekende theologe Manuela Kalsky zei het enkele weken geleden in Trouw zo: wij in Europa worden opgevoed tot materiële hebzucht. Onze ziel lijdt aan obesitas. Dat los je niet zo maar op met goede voornemens. Daar hebben we met z’n allen nieuwe bezieling voor nodig. Die moet ons, zoals we nu zullen zingen, brengen aan velerlei slavernij voorbij, ver buiten knechting en alle dwang, zodat we bevrijd worden van iedere duisternis. Moge het zo zijn.

Copyright © 2013. All Rights Reserved.