Overweging zondag 24 november 2019 door Jeffrey Korthout
bij 2 Sam. 5, 1-3 en Luc. 23, 35-43

Thierry Baudet, politiek leider van het Forum voor Democratie, zei afgelopen 9 juni tijdens een bijeenkomst van de jongeren beweging van het Forum voor Democratie: “De waarheid is rechts. God is rechts, daar ben ik van overtuigd”. Hoe hij hiervan overtuigd is geraakt vertelde hij er helaas niet bij, misschien heeft hij passages gelezen in de Bijbel die mij nooit zijn opgevallen waarin God Zijn politieke voorkeur openbaart. Of misschien is er sprake geweest van een persoonlijke goddelijke openbaring waarbij Thierry Baudet tijdens een toeval het licht zag wat tot hem sprak: “Voorwaar ik zeg u, ik sta aan jullie kant. Ik ben rechts.” Dat laatste lijkt mij overigens onwaarschijnlijk, want Thierry Baudet noemt zichzelf een cultuur christen. Hij beziet naar eigen zeggen geloven ‘metaforisch’, maar erkent dat het christendom de culturele bodem vormt van Europa en omarmt de christelijke tradities en een bepaalde christelijke moraal populair onder bepaalde groepen behoorlijk conservatieve christenen. Christelijke moraal dus met een sterke focus op tradities, regels, volk en vaderland. Maar even los van mijn kritiek op zijn denken, want het moge duidelijk zijn dat ik mij niet thuis voel in zijn partij, is het wel een interessante stelling op een dag als vandaag. Want als God rechts is, zoals Thierry Baudet beweert, dan is Zijn Zoon hoogstwaarschijnlijk ook rechts, en dus is Christus als Koning van dit heelal een rechtse heerser. Laten we die stelling eens toetsen aan de lezingen van vandaag.

Allereerst moeten we vaststellen wat Thierry Baudet eigenlijk bedoeld met rechts zijn, want in principe noemen veel mensen Mark Rutte en de VVD ook rechts. Het liberalisme van de VVD, met zoveel mogelijk vrijheid, voor zoveel mogelijk mensen, zolang het de vrijheid van anderen niet beperkt, wordt als denkstroming ook vaak rechts genoemd. Maar dat kan Thierry Baudet hier niet bedoelen, aangezien hij, zo blijkt ook uit vele andere interviews, een behoudende samenleving wil zonder al te veel individuele vrijheden met duidelijke door het ultra conservatieve christendom geïnspireerde waarden en normen. Een samenleving dus waarin allerlei moderne vrije levenskeuzes worden bestreden en verboden, zoals bijvoorbeeld openlijk homoseksueel zijn, het plegen van abortus of euthanasie, een geslachtsoperatie ondergaan als transgender, vrouwen emancipatie en ga zo maar door. Het gaat hier om rechts zoals dit in de 19e eeuw in Nederland werd bedoeld: een conservatieve stroming tegen moderne vrijheden, met een sterke klemtoon op traditionele machtsposities, respect voor autoriteit en aanvaarding van ongelijkheid. Het is niet voor niets dat een politieke partij als de SGP zich verwant voelt met het Forum voor Democratie en graag samen wil regeren. Ook allerlei ultra conservatieve Rooms-Katholieke bewegingen zoals de Sint Nicolaas Academie en Civitas Christiana zien het Forum van Democratie als een geschenk uit de hemel. Van deze twee is Civitas Christiana u wellicht bekend. Deze beweging is maart vorig jaar in het nieuws geweest in verband met haar campagne om de reclames van het merk Suit Supply, waarop twee zoenende mannen te zien waren, te verbieden.

Als ik het denken van al deze clubs afzet tegen de lezingen van vandaag wringt het behoorlijk voor mij. Kijk bijvoorbeeld naar de kruisiging scene die beschreven wordt in het evangelie van Lucas. Jezus hangt al aan zijn kruis, terwijl anderen aan het toekijken zijn hoe hij sterft. Ondertussen lachen ze hem uit, maken hem belachelijk. Boven hem hangt een bordje met “Koning van de Joden”, maar wat is dat voor een rare koning? Een koning die bijna naakt met slechts een lendendoek publiekelijk vernederd en vermoord wordt. Doe dan wat! Laat dan zien dat jij de baas bent, de Messias, de koning van de Joden, de koning van het  heelal! Jezus hangt hier als de omgekeerde koning: niet de alomtegenwoordige en oppermachtig heerser, maar als de onmachtige koning, die zover gaat in het dienen van zijn volk, dat hij zichzelf door hen laat vernederen en laat uitlachen. Op geen enkele manier grijpt hij in. Er komt geen hemels leger van engelen om de lachende mensen met de dood te treffen. Sterker nog: er gebeurt helemaal niets. De hemel blijft stil en het lachen van de mensen overstemt alles. Jezus, de koning van het heelal, sterft als een misdadiger, uitgelachen, vernederd, zonder menselijke waardigheid. Alleen een misdadiger neemt het als enige op voor deze vreemde koning. Hij is dan ook direct welkom in het koninkrijk van deze koning. Een even raadselachtig koninkrijk waar volgens eerdere woorden van deze omgekeerde koning niet de vromen vooraan staan, maar juist zij die er niet toe doen. Dit hele beeld van koning en koninkrijk geschetst in de Bijbel past gewoonweg niet in het plaatje van die conservatieve staat die het Forum voor Democratie, de SGP, de Sint Nicolaas Academie en Civitas Christiana voor ogen hebben. Daarbij past een streng regiem dat meedogenloos de mensen straft en stuurt, om zo iedereen in het gareel te houden. Met een koning zoals wij onszelf ook vaak een koning voorstellen: een heerser verheven boven de mensen, op zijn troon gezeten met een kroon op het hoofd, waar je ontzag voor moet hebben, omdat het anders je leven kan kosten. Een koning zoals Saul, die in de lezing uit 2 Samuël wordt vervangen door een nieuwe en betere koning: Koning David, in wiens bloedlijn ook Jezus wordt geplaatst, onze omgekeerde koning. En het is helaas ook het koningsbeeld dat past bij het oorspronkelijke idee achter deze Rooms Katholieke feestdag. Je kunt dat zien aan beelden gemaakt van Christus Koning rond de tijd van het ontstaan van die feest. In Nederland zijn er een drietal van zulke Christus Koning beelden, allemaal gemaakt rond 1920-1930, waarvan eentje staat in Posterholt. Op de voorkant van de foto zien jullie een door mijzelf gemaakte foto in de afgelopen herfstvakantie: Jezus als heerser op zijn troon met een kroon op zijn hoofd als een duidelijke waarschuwing voor iedereen die wilde afwijken van de kerk uit die tijd.

Als je het mij vraagt past zo’n beeld niet bij Jezus, de omgekeerde koning, de vernederde en als slaaf gestorven koning. Jezus is een heel andere koning, met een heel andere samenleving: een samenleving waarin de kracht in onze zwakheid is en waar de een niet als een koning verheven is boven de ander. Een samenleving waarin dat waar wij niet goed in zijn, dat waarin we afwijken van wat mensen normaal vinden en dat wat we zien als falen, onze kracht schuilt. In die samenleving durven mensen hun werkelijke ik te laten zien. Hun vaak behoorlijk diverse ik, met al hun zwakheden en verdriet. Het is een inclusieve samenleving, waar iedereen thuis is en je kan zijn zoals je bent. Waar je kan uitgroeien tot de persoon zoals je bedoeld bent. Waar we voor elkaar, ongeacht je achtergrond, huidskleur, geslacht, geaardheid, geloof, of wat dan ook, voor elkaar klaar staan om elkaar te helpen als iemand valt. Ik denk dat die samenleving is wat Jezus verstaat onder het Koninkrijk Gods. Dat is een hele andere samenleving dan de exclusieve samenleving waar je alleen bij mag horen met het door de koning of leider bepaalde juiste geloof, de juiste geaardheid, de juiste huidskleur en het juist gedrag passende bij je geslacht. In een inclusieve samenleving zijn mensen werkelijk thuis, omdat iedereen in zo’n samenleving welkom is. Je hoeft je daar niet anders voor te doen dan je bent, want je mag er zijn wie je bent. Bij zo’n samenleving past vervolgens ook een hele andere kerk bij dan die van de voorbije eeuwen. Niet een heersende en machtige kerk, maar een kerk die dienend is voor de mensen, die de ellende van haar gelovigen op zich wil nemen. Zodat zij die verlamd zijn weer kunnen lopen en weer verder kunnen, en zij die blind zijn weer kansen zien en toekomst. Een kerk dus, om met de woorden van de theoloog René Grotenhuis te zeggen, als veldhospitaal van de wereld. Een veldhospitaal waar je, wat er ook met je is of niet is en wie je ook bent of niet bent, altijd welkom bent, voor hulp of gewoon voor een kop koffie met een goed gesprek. Dat is de samenleving en de kerk waarvan ik hoop en geloof dat die er ooit zal zijn, met Christus als de ideale Koning daarvan. En dan niet als een heerser op een hoge troon met een kroon, maar als de mens die naast je is.

Dat het zo zal zijn.

0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *