Overweging zondag 11 april 2021
door Jan Glorius

Bij Psalm 1 en het evangelie van Markus

Op de maandag voor Aswoensdag zijn we begonnen aan het boek “Ga anders denken.” van Dries van den Akker. Dries van den Akker is sinds zijn theologiestudie gefascineerd door het evangelie volgens Markus. Hij deed en doet er uitgebreid studie naar. Hij zit dicht op de Griekse tekst van dit evangelie en maakt daar soms eigenwijze vertalingen van.

Hij legt hoofdstuk naast hoofdstuk, zin naast zin, woord naast woord wijst op herhalingen van begrippen en woorden en toont daarmee veel dwarsverbanden aan. Of  hij wijst juist op woorden die maar één of twee keer voorkomen bij Markus en daarom extra nadruk moeten krijgen.

De kern van de leer van Jezus is volgens Van Akker: “Ga anders denken”. Dat is een vrije vertaling van: “Bekeer je”.

Afgelopen veertigdagentijd heeft een leeskring het boek gelezen.
8 mensen uit ons midden… Omdat we niet konden samenkomen wisselden we onze visie en opmerkingen uit per mail. Steeds aan de hand van een aantal vragen over de tekst.

Als afronding van het project wil ik vandaag, op beloken Pasen,
iets van onze ervaringen met jullie delen. Ik ga proberen uit te leggen wat Dries van den Akker bedoeld met “Ga anders denken”
en ik ga een aantal reacties van de deelnemers van de leeskring
met jullie delen. Het zijn de krenten uit de pap. Of misschien toepasselijker gezegd, het zijn sneetjes Paasbrood die we afgelopen Paasnacht hebben moeten missen. Ik hoop dat ze jullie zullen smaken!

Psalm 1

Gelukkig de mens die
niet te rade gaat bij slechte mensen,
niet staat op de weg van zondaars,
niet zit in de kring van spotters;
maar die geniet van de Tora van de LEVENDE,
op de Tora zijn zinnen zet
dag en nacht.

“Zo’n mens: een boom
geworteld aan stromend water.
Is de tijd rijp: vol vruchten,
niet één blad verdort,
altijd groei en bloei.

Zo niet slecht mensen:
stof zijn ze,
een beetje wind
en weg.

Dus slechte mensen staan nooit in hun recht,
zondaars vallen in het niet bij rechtvaardigen.
De LEVENDE kent de weg van rechtvaardigen,
maar de weg van slechte mensen loopt dood.

De eerste zin van het Markusevangelie luidt: “Het begin van het evangelie van Jezus Christus, Zoon van God.” En met die zin is eigenlijk alles verteld wat Markus ons te zeggen heeft. Jezus is de Zoon van God.

Het evangelie volgen is Markus en eigenlijk is reisverhaal. Vanaf zijn doop in de Jordaan maakt Jezus een tocht richting Jeruzalem, waar hij uiteindelijk terechtgesteld zal worden. Het is een lange tocht met omwegen en zijwegen
waarop hij leerlingen tot zich roept, waarop een talrijke schare volgelingen hem achterna loopt en waarop hij in conflict komt met de religieuze elite van zijn tijd.

Nergens zegt Jezus van zichzelf dat hij de Zoon van God is, hij snoert demonen die uitschreeuwen dat hij Zoon van God is, zelfs de mond. Maar beetje bij beetje wordt die waarheid tóch duidelijk totdat in hoofdstuk 15 de Romeinse honderdman onder het kruis het belijdt, wanneer hij ziet dat Jezus sterft: “Werkelijk, deze mens was de Zoon van God.” 

Hiermee is het verhaal eigenlijk helemaal verteld. Graflegging en opstanding komen dan nog, maar die zijn waarschijnlijk later toegevoegd en misschien niet eens van de hand van Markus.

Ondertussen is echter veel duidelijk geworden over de geestelijke reis die Jezus maakte! Kern van zijn boodschap is, volgens Dries van den Akker: “Ga anders denken.”

Wat is ANDERS denken?

Wat is dat andere denken dan? Gaandeweg het boek van Dries van den Akker wordt dat duidelijk.  Een paar kerngedachten:

Het is duidelijk dat Jezus een ander Godsbeeld heeft dan zijn tijdgenoten, maar ook een ander Godsbeeld dan wij mogelijk hebben! Dries van den Akker heeft ons de ogen geopend voor het feit dat de boodschap van Jezus Christus geen breuk is met het Oude Testament.

Met rechtstreekse én verborgen verwijzingen wordt duidelijk dat de vernieuwingsbeweging die Jezus begon aansluit bij profeten (b.v. Daniel) en de psalmen. Markus laat zijn verhaal ook aansluiten bij de teksten van Jesaja over de lijdende dienstknecht. Dries van den Akker legt het zo uit:

Hoe vaak zijn er niet christen-gelovigen die zeggen:  ‘Ik geloof wel in de Vader van Jezus,
maar niet in de God van de wraak en vergelding in het Oude Testament’?

Welnu, Jezus noemt juist die God van het Oude Testament zijn Vader.

Hij is klaarblijkelijk tot de slotsom gekomen dat God de genade, genezing en barmhartigheid in persoon is.

Misschien moeten ook wij anders gaan denken om God te bevrijden uit onze eigen godsbeelden en Zijn geest te herkennen in mensen.

Geroerdheid

Aansluitend op dit Godbeeld wijst Dries van de Akker erop
dat het “Anders denken” van Jezus te maken heeft met geroerdheid.

Jezus preekt ‘anders denken’.
Hij is met mensen begaan.
Jezus is tot in het diepst van zijn ziel geroerd.
Het brengt Jezus ertoe dat hij zich
– in tegenstelling tot zijn religieuze tijdgenoten –
juist wél laat raken door het noodlot en leed van anderen.

“Geroerdheid” is een woord dat past bij Jezus, maar ook bij God. Jezus is niet alleen geróerd door de zwakken en onderdrukten. Hij acht deze mensen hoog, deze kleinen, deze kindjes… en wordt zelf één van hen.

Kleinen waren de mensen die op de laatste plaats kwamen en niets anders in hun leven hadden dan de hoop dat het ooit…geloofsvertrouwen.

Bij de slachtoffers van die levenshouding wilde Jezus horen; bij degenen die vanwege hun zondig verleden of hun ziekte uit de samenleving werden verbannen.

Dat moet ook de plaats wezen waar zijn leerlingen te vinden zullen zijn. Ten dienste van de kleinen. En uiteindelijk zal hij met zijn kruisdood zelf tot de allerkleinste worden gemaakt.”

Hiermee komen we uit bij het grootste gebod!

Heb de Heer, uw God, lief met heel uw hart en met heel uw ziel en met heel uw verstand en met heel uw kracht.
Het op één a belangrijkste is dit: “Heb uw naaste lief als uzelf.”.

Andere levenshouding

’Ga anders denken’.
Zijn religieuze tijdgenoten zoeken God te dienen door nauwgezet de geboden na te leven.
Jezus ontkent de waarde van die praktijken niet,
maar hij is ervan overtuigd dat je God het beste dient door je naaste te beminnen.

Het gaat dus niet zozeer om anders denken, maar om een andere levenshouding, om een zien met de ogen van God, om een levenshouding waarin Gods liefde zichtbaar wordt in deze wereld, om een houding die geloof en vertrouwen uitstraalt in deze God. 

Zo’n mens: een boom
geworteld aan stromend water.
Is de tijd rijp: vol vruchten,
niet één blad verdort,
altijd groei en bloei.

Zo’n boom aan stromend water is de Jezuïet Dries van den Akker. En samen met hem mochten wij, lezers van de leeskring, met hem meedrinken aan dat stromend water. Voor de leeskring bedacht ik prikkelende vragen bij de teksten uit het boek. Vragen in de trant van:

“Ben je het eens het wat Dries van de Akker beweert?

Hoe is dat voor jou?

Wat denk of geloof jíj eigenlijk?”

Aan de hand van een aantal thema’s wil ik enkele antwoorden van de deelnemers met jullie delen. Ik heb met de deelnemers afgesproken dat ik er niet bij zeg wie wat heeft gezegd. Tiny zal de thema’s steeds inleiden met een kort fragment uit Markus.

Wie is Jezus?

Markus 8: 27b – 29a
Onderweg vroeg Jezus aan zijn leerlingen:
“Wie zeggen de mensen dat ik ben?”
Ze antwoordden:
“Johannes de Doper, en anderen zeggen Elia
en weer anderen zeggen dat u één van de profeten bent.”
Toen vroeg hij hun:
“En wie ben ik volgens jullie?”

  • In de loop van tijd is Jezus voor mij steeds menselijker geworden.
    Ik geloof niet dat hij God is.
    Wel dat hij een sterke Godsverbondenheid had.
  • Voor mij is het echt waar, dat Jezus iets of iemand belichaamd heeft wat bijna ongelooflijk is:
    dat ieder mens kan en mag worden en zijn wie hij of zij is.

 Redden

Markus 1: 16 – 17
Toen Jezus langs het meer van Galilea liep, zag hij Simon en Andreas, de broer van Simon, die hun netten uitwierpen in het meer; het waren vissers.
Jezus zei tegen hen: “Kom, volg mij! Ik zal van jullie vissers van mensen maken!

 Volgens Dries van den Akker moeten we dit “Ik zal jullie vissers van mensen maken” verstaan als “Ik ga jullie redders van mensen maken.” De naam van Jezus betekent  “God redt” Dries van den Akker stelt dat altijd als er van redding sprake is Jezus’ naam daarin meeklinkt. Wat vinden de lezers daarvan?

  • Alleen als we redden in navolging van Jezus, dan is het Jezus in ons die redt.
  • Overal waar gered wordt, op welke manier dan ook, wordt God tastbaar, die zich bekommerd om elke mens. Zijn Naam “Ik zal er zijn” wordt dan concreet.
  • Voor mij is “redden” altijd verbonden geweest met Jezus. Hij was getuige van de hoogte- en dieptepunten. Hij was het die mij droeg op adelaarsvleugels.

 Gered worden door God

Markus 10: 26
Nu waren ze nog meer ontzet en zijden tegen elkaar: “Maar wie kan er dan gered worden?”
Jezus keek hen aan en zei: “Bij mensen is dat ongekend. maar niet bij God. Bij God is alles gekund.”

In het boek schrijft Dries van den Akker dit: Een mens, zelfs Jezus, kan zichzelf niet redden, hij of zij kan alleen maar gered worden. Op de vraag of deze stelling klopt kwamen deze antwoorden:

  • Ik ervaar mijn leven voortdurend als fundamenteel afhankelijk. Was God er niet, dan was ik letterlijk nergens. Hij heeft mij in het leven geroepen.
  • We zijn allen geschapen door God en God zal ons verder dragen na onze dood. Daarom zijn wij ten diepste afhankelijk van God. Maar in het hier en nu zal God niet ingrijpen.
  • Je kunt je alleen maar je overgeven en dat is wat Jezus deed. “In uw handen beveel ik mijn geest.”

Een lastige Jezus?

Markus 9: 19
Toen zei Jezus tegen hen: “Wat zijn jullie toch ongelovig! Hoelang zal Ik nog bij jullie zijn? Hoelang moet Ik jullie nog verdragen?”

 Een van de deelnemers stelde een vraag: Ik heb vaak te doen met de leerlingen die hem volgen. Die hadden het ook niet altijd makkelijk?? Zou Jezus een aardig mens zijn geweest ondanks al zijn genezingen en wonderen…?

Dit is wat de anderen antwoorden:

  • Jezus was in ieder geval geen doetje. En die ergernis die hij toont tegenover mensen met te weinig geloofsvertrouwen, doet vermoeden, dat hij nog wel eens uit zijn slof kon schieten. Kort lontje?
  • Ik denk dat Jezus heel zacht en lief is geweest voor de kwetsbare mensen. Maar voor zijn leerlingen was hij tegelijk een strenge vader die wilde voorkomen dat ze verloren zouden lopen.
  • Dat Jezus soms schurende en lastige dingen vraagt is zeker waar.
    Het is goed om die toe te laten en bij mezelf te onderzoeken waar mijn weerstand, angst en onvermogen zit.

Tot zover de reacties van deelnemers en mijn overweging. Natuurlijk is er veel en veel meer ter sprake gekomen! Ik heb maar een kleine keuze kunnen maken. Ik hoop dat jullie dit alles even boeiend vonden als de leden van de leeskring!

 

 

0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *