Kom tot inkeer!

Overweging op zondag 25 januari 2026
door Simone Snakenborg

Bij: Jesaja 49,1-7 en Matteüs 4,12-22

Eilanden, hoor mij aan,
verre volken, luister aandachtig.
Er is een koning opgestaan.
Ooit is hij oppermachtig.

Ik citeer, en bewerk, Jesaja.

Een koning, begenadigd spreker en preker, die de volkeren bijeen brengt. Hoe ver ook uiteengedreven en ook al leven ze in duisternis.

Deze perikoop uit Jesaja wordt vaak gebruikt als voorspelling van dat Joodse kind dat Koning werd, zoon van een timmerman, zoon van en: Jezus Christus. Die verkondigde en genas, de tempel afbrak en herbouwde. Die leeft voorbij de dood en terugkomen zal. Die koning.

Niet die koning

Maar als ik Jesaja nú lees, nou, dan denk ik niet aan die koning …

Ik denk eigenlijk meteen aan … Donald Trump. ‘Eilanden, verre volken, hoor mij aan. … ik wil jullie hebben. Groenland, Venezuela, misschien ook het Panamakanaal en graag ook Canada als 51^ste staat.’ Hoppa. Die zich gedraagt als labiele koning, nee keizer. Eentje die tot huiveringwekkende actie overgaat. Die in zijn eigen land mensen vervolgen en vermoorden laat en nu steeds meer over zijn landsgrenzen heen kijkt en er zijn zinnen op zet. Totdat hij het weer vergeet, omdat zijn oligarchen hem weer een andere ‘hot deal’ influisteren.

‘Help!’, roept de wereld.
‘Kom tot inkeer!’ zou Jezus zeggen.
‘Luister naar mij!’, zei Mark Rutten deze week, onze Trump-fluisteraar.
Als dat zou kunnen?

De lezingen van vandaag geven ons een visie op onze zorgen om de wereld. Ook in Jezus’ tijd was er bezetting en werden mensen met een verkeerde kleur vermoord.

Het begint met de moord op Johannes de Doper door koning Herodes Antipas (zoon van die andere Herodes). Johannes wordt gezien als ‘wegbereider’ van Jezus. Net als Jesaja kondigde ook hij de komst van Jezus aan.

Het einde van Johannes is het begin voor Jezus om als rabbijn rond te trekken. Hij vestigt zich in Kafarnaüm, aan de westkust van het Meer van Galilea. Dat is niet bepaald het centrum van het gebied, maar waar het volk in duisternis leeft: het Galilea der heidenen.

Kom tot inkeer

Zo trekt de jonge rabbijn rond en zegt tegen iedereen die het horen wil: ‘Kom tot inkeer. De hemel is nabij.’ ‘Bekeert u’ lezen we in veel Bijbelvertalingen. Uitgegaan van het Griekse woord: Metanoia, dat letterlijk ‘verandering van denken’ of ‘berouw betekent. Traditionele interpretaties willen ons graag op het spoor van dat berouw zetten. Ons oude leven was fout. Het nieuwe, in teken van De Enige, is het Enige goede. We moeten ons dus snel bekeren tot het Ware Geloof. Kruistochten worden gevoerd, heksen verbrand, moorden gepleegd. Basta.

Het woord Metanoia geeft echter meer ruimte. Het betekent ook. Ga bij jezelf naar binnen en sta stil op het levenspad dat je bewandelt. Kijk naar je keuzes en je situatie. Zonder daar meteen een sticker van goed of fout op te plakken.

Stop ermee en schaam je diep

Zo’n sticker is heel snel geplakt. Kijk, in geval van de Groenland-koorts van Trump lijkt het gemakkelijk. De meerderheid is het eens: ‘Stop ermee en schaam je diep’, zeggen we tegen die man. Maar bekeren is toch heel vaak een opdracht aan een ánder omdat die het niet goed heeft of doet. ‘Tot inkeer komen’ is echter stilstaan en je bezinnen. Even niets doen dan ademhalen en zijn met wat is. Dán is de hemel nabij. Zodat je kunt openstaan voor een ommekeer in jouw denken en bewustzijn. Dat denken, dat is soms gehuld in duisternis. Niet je hart, dat klopt al. Dat denken mag weer in het licht komen van je hart.

Jezus is overigens geen alledaagse rabbijn, als een rabbijn al alledaags is. In plaats van dat hij vertellend rondtrekt en afwacht of er mensen zich bij hem aansluiten, roept hij zij eerste volgelingen (of leerlingen) bij zich. Vier jonge vissers zijn aan het werk aan hun boten en netten aan de oever van het meer. Gewone jongens die gewend zijn om hard te werken en met veel moeite soms helemaal niets vangen. Precies wat Jezus nodig heeft. Want als je mensen vist om ze te vangen, vang je bot.

Want als je mensen vist om ze te vangen, vang je bot.

OK, en nu. Wat kunnen wij nou met de lezingen van vandaag?

‘Kom tot inkeer.’ Ik hoor tegenwoordig vaak. ‘Aan al het slechte in deze wereld kunnen wij niets veranderen. We kunnen er niets aan doen.’

Cntr-Alt-delete

‘Kom tot inkeer’ kan ons helpen om uit deze gedachtegang te stappen. Om op Ctrl-Alt-Delete te drukken en tot onszelf te komen, uit het negatieve en de angst van deze wereld. En dat is echt geen vluchtgedrag. Dat is gewoon als een boom in de winterstand gaan en kracht opdoen om daarna weer naar buiten te kunnen treden met nieuw en prachtig lentegroen. Om ons van daaruit te richten op het mooie en goede in ons leven en de mensen om ons heen. Want het doet je goed om te leven in een fijne omgeving met lieve mensen.

Nieuwe energie

Maar tot inkeer komen, reikt ook verder. Want als we zo zijn opgeladen met nieuwe energie en het goede uit onze directe leefomgeving dan … kunnen we de wereld samen wél veranderen! Omdat we het goede zijn en het goede doen. En dat lukt echt niet in een keer. Net als Simon, Andreas, Jakobus en Johannes moeten we keihard werken omdat het alleen soms een heel klein beetje lukt. Gelukkig hebben we een leraar, iemand die het ons voordeed. Die rabbi aan de oever van het meer die het vertelde tegen iedereen die het horen wilde. ‘Kom tot inkeer.’

De Bijbel in Gewone Taal vertaalt ‘tot inkeer komen’ daarom als

‘Dit is het moment om je leven te veranderen, want Gods nieuwe wereld is dichtbij.’

Amen!