Een nieuw hart

Overweging op 24 mei 2026
door Jeffrey Korthout

Bij: Ezechiël 11, 17 – 20  en Johannes 14, 23-19

Vandaag is het Pinksteren. Tien dagen na Hemelvaart, vijftig dagen na Pasen. Het is de vervolmaking van wat Christus begon met Kerstmis toen Hij aan ons verscheen. Zijn missie: voortaan God met ons zijn, het altijd maar komende Koninkrijk van God vestigen op aarde zoals in de hemel, is met Pinksteren volbracht. Alles is gebeurd: geboren worden, opgroeien, Zijn missie als Messias, Zijn daardoor onvermijdelijke dood aan het Kruis en Zijn Wederopstanding. Maar er was nog een belofte in te lossen na Zijn terugkeer naar de ENE: de komst van de Heilige Geest. En Pinksteren is de inlossing van die belofte.

Maar wat betekent dat? De lezing van Ezechiël van vandaag heeft mij eindelijk wat helderheid gebracht. Zeker in combinatie met de lezing uit het Johannes evangelie van vandaag. En mijn vorming als seculiere broeder Franciscaan heeft ook behoorlijk geholpen. Ineens vielen bij mij de puzzelstukjes op hun plaats. Kern van wat ik geleerd heb is: met Pinksteren vieren we dat we dat de Heilig Geest gekomen is om ons steeds opnieuw te proberen een nieuw hart te geven. Motto van deze viering is dan ook ‘een nieuw hart’.

Profetie van Ezechiël

Ezechiël was een profeet in ballingschap. In Babel probeerde hij als profeet het moreel hoog te houden van de Israëlieten die daar als slaven moesten werken. Zeker als ze ’s-avonds na het harde werk in tranen terugdachten aan Zion, al zittend langs de oevers van de rivieren in Babylon. De profetie die we zojuist lazen moet je dan ook verstaan in die context. Ezechiël kreeg openbaringen over hoe er een tijd zal komen dat de Israëlieten weer terug zouden zijn in het land van hun voorouders. Hoe ze zich dan zullen bevrijden van een regime en goden die bloedoffers vragen en slavenmoraal. En dat hun versteende harten, resultaat van hun uitzichtloze slavenbestaan in Babel, weer levend zullen worden. Een nieuw hart vol hoop van een nieuwe toekomst en altijd durende vrede. Ze zullen zich dan weer houden aan de bepalingen en regels van de ENE. En de ENE, die zal dan weer bij hen zijn: Zij zullen het volk van De ENE zijn en De ENE zal hun God zijn.

Belofte van Jezus

Deze profetie van Ezechiël lijkt op de belofte die Jezus vlak voor zijn dood in het Johannesevangelie doet aan zijn leerlingen en daarmee ook aan ons: ‘Wanneer iemand Mij liefheeft zal hij zich houden aan wat Ik zeg en mijn Vader zal hem liefhebben. Mijn Vader en Ik zullen bij hem komen en bij hem wonen’. Bij zowel Ezechiël als Jezus is er echter wel een voorwaarde: je houden aan bepaalde regels. Dat zijn er bij Jezus maar twee. Volgens Jezus komen de regels ten diepste neer op: De ENE liefhebben met heel je hart en ziel en je naasten liefhebben als jezelf.

Als je die gedachte dan combineert met de rest van deze tekst zie je dat dit alles overloopt van liefde. Je krijgt dan: wie Jezus liefheeft, zal zich houden aan wat hij zeg: ‘De ENE liefhebben en je naasten liefhebben, en mijn Vader zal hem liefhebben, mijn Vader en Ik zullen bij hem komen en bij hem wonen. Oftewel: Liefde, liefde en nog eens liefde. Dat is dan wat de Heilige Geest ons in herinnering zal brengen: dat alles draait om liefde, voor de ENE, voor je naasten, voor Jezus. En daarmee wordt met de woorden van Ezechiël ons versteende hart, ons van liefde verstoken hart, weer levend.

Heb de ENE lief met heel je hart en je naasten als jezelf.

Dan zijn we geen slaven meer in Babel, angstige mensen onderworpen aan een dictatoriaal regime en offerzuchtige goden, maar vrije mensen zonder angst. En liefde is het sleutelwoord. De vrede die Jezus zijn leerlingen en ons belooft in het Johannes evangelie is het gevolg van die liefde die de Geest ons schenkt. Want wie de ENE en Jezus lief heeft en zijn naasten liefheeft, voelt een soort vrede in zijn, haar of hen hart. Omdat je één bent geworden met De ENE die de ultieme verbondenheid is van alles wat bestaat en leeft. Dan is er niets meer is om voor te vrezen: niet het eindoordeel van een wraakzuchtige en offerzuchtige godheid, niet een dictatoriaal regime en niet je naasten. Want ondanks de scherpe kanten van het leven, de soms moeizame relatie met je medemensen, de harde woorden in de kerken, ben je één met de ENE, Jezus en je naasten. En wie die liefde heeft, heeft niets meer te vrezen. Die persoon heeft een nieuw hart met daarin een vrede die de wereld je niet geven kan.

De vrede van Christus

Een vrede die de wereld je niet geven kan. Het gaat blijkbaar niet om wereldvrede in de zin van: er is geen oorlog. Het gaat denk ik om de vrede die we ook wel eens ‘de vrede van Christus’ noemen, of gewoon ‘vrede’ zoals we dat hier in de Ekklesia doen als we samen ter Tafel gaan. Franciscus zei het ook vaak. Hij wenste de ander dan: ‘vrede en alle goeds’. Franciscus wenste aan elk schepsel, menselijke en niet menselijke dieren, vrede en alle goeds. Op die manier probeerde hij steeds opnieuw in vrede en één te zijn met alles om hem heen. In volledige acceptatie van wat die soms toch wel boze buitenwereld of boze wolven hem te zeggen hadden. Daardoor verkeerde hij regelmatig in een toestand die door de Franciscanen ook wel ‘perfetta letizia’ genoemd wordt: de volmaakte vreugde. Een soort toestand waarin je ondanks de harde realiteit, harde woorden of liefdeloos gedrag van de ander, blijft verkeren in een onverstoorbare innerlijke vrede. Een vrede die de wereld je niet geven kan, maar alleen de Geest je schenken kan. Een vrede die je alleen kan krijgen door volledig te vertrouwen op De ENE en Haar liefde voor ons. Dat is de vrede die wij elkaar toewensen als wij zo dadelijk ter Tafel gaan.

Met dit in mijn achterhoofd bedacht ik me: hoe mooi zou de wereld zijn als wij allen voor altijd in zo’n toestand zouden verkeren? Niemand meer die angst heeft voor een ander. Geen angst meer voor de komst van een AZC in je buurt. Geen angst meer voor boze wereldleiders die onze wereldse vrede bedreigen. Sterker nog: die boze wereldleiders bestaan dan helemaal niet meer, omdat ze zelf ook in de volmaakte vrede en vreugde zijn. Geen angst meer voor de verharding van maatschappij, omdat de maatschappij dan zo zacht geworden is als boter in de zon. Überhaupt geen angst meer, voor niets of niemand meer, ook niet voor het eindoordeel van God. Dus ook geen boze kerken meer, met harde woorden over liefdeloze uitsluiting van andere op basis van willekeurige persoonskenmerken. Maar alleen nog liefde, voor elkaar, met elkaar, voor de ENE, met de ene, voor alles en iedereen en met alles en iedereen. En dat voor altijd en eeuwig. Tot over de grenzen van de dood.

Vernieuwing van ons hart

En dat is dan denk ik Pinksteren. Het feest waarop wij vieren dat we, als we dat geloven kunnen, een nieuw hart krijgen. Omdat De ENE, die ons beloofd heeft nooit te laten varen het werk van Haar handen, ons op die dag Haar Geest heeft geschonken. Een geest die ons steeds opnieuw probeert een nieuw hart te geven vol van liefde, vrede en vrij van angst. Een hart vol van volmaakte vrede, vreugde en liefde. Voor altijd en eeuwig. Tot over de grenzen van de dood.

Ene, wij bidden je, dat het spoedig zo zal zijn. Kom ENE, kom.